Onderzoek naar de levensloop van kwetsbare jongeren uit Dordrecht West en hun kansen op criminele betrokkenheid.
De aanleiding
In 2023 is in de gemeente Dordrecht de aanpak Preventie met Gezag gestart. Het doel hiervan is het voorkomen dat jongeren uit het stadsdeel Dordrecht West in de (georganiseerde) criminaliteit. Om hierin te slagen, heeft de gemeente Dordrecht aan Bureau Beke gevraagd een onderzoek uit te voeren. De onderzoeksvraag die met dit onderzoek is beantwoord, is:
Welke risicofactoren, invloeden en omstandigheden beïnvloeden de levensloop van jongeren uit Dordrecht West (meer dan in andere Dordtse wijken en vergelijkbare gemeenten), welke interventies passen het beste bij deze genoemde omstandigheden, sluit dit aan bij de interventies waaraan jongeren uit Dordrecht West reeds worden blootgesteld en hoe kijken jongeren uit Dordrecht West naar hun toekomstperspectief en wat hebben zij nodig om te slagen?
Het onderzoek
Er zijn meerdere onderzoeksactiviteiten uitgevoerd. Eerst zijn databases, beleidsnota’s en open bronnen geanalyseerd. Daarna zijn tijdens 3 groepsinterviews gesprekken gevoerd met 23 professionals van de gemeente, politie, sociale welzijnsorganisaties en het Zorg- en Veiligheidshuis. Ook is er tijdens 16 (groeps)interviews met 35 kinderen, jongeren en (jong)volwassenen uit Dordrecht West gesproken. Hiervan gaven er 4 aan in het verleden betrokken te zijn geweest bij criminaliteit. Tot slot is een analyse gemaakt van de online leefwereld van jongeren uit Dordrecht West.
Bevindingen
Op basis van alle onderzoeksactiviteiten zijn er in Dordrecht West verschillende risicofactoren op criminele betrokkenheid te onderscheiden. Samengevat groeien veel jongeren op in een instabiele en/of onveilige thuissituatie. Dit komt omdat ze in armoede en/of met schulden leven, getuige of slachtoffer zijn van huiselijk geweld, een (vecht)scheiding meemaken en een criminele vader en/of andere criminele familieleden hebben. Ook geldt voor jongeren uit Dordrecht West dat een of beide ouders een licht verstandelijke beperking, laag opleidingsniveau, (psychische) problematiek of een drugs- en/of alcoholverslaving hebben. Dergelijke thuissituaties geven de ouders veel stress, wat ten koste gaat van de aandacht voor hun kinderen.
Doordat relatief veel jongeren uit Dordrecht West opgroeien in een gezin waar een of beide ouders een laag opleidingsniveau hebben, is hun kans op een onderwijsachterstand groter dan van kinderen uit andere stadsdelen. Andere risicofactoren in het schooldomein zijn spijbelen, voortijdig schoolverlaten zonder startkwalificatie en de aanwezigheid van criminelen in de schoolomgeving om zodoende leerlingen te rekruteren.
Door de thuis- en schoolsituatie zoeken jongeren hun toevlucht op straat. Daar komen zij relatief eenvoudig in aanraking met negatieve rolmodellen. Door het zien van hun levensstijl, wordt de drang naar snel geld verdienen groot. De negatieve rolmodellen bieden hiertoe kansen.
De online omgeving biedt ook kansen om snel geld te verdienen. Jongeren komen makkelijk met elkaar in contact en handelen via sociale media in onder andere vapes, soft- en harddrugs, kleding, accessoires (zoals horloges en sieraden) en parfum. Betrokkenheid bij deze handel wordt online ook gestimuleerd, omdat dit past bij het mannelijk ideaalbeeld dat online wordt gepresenteerd. Verder worden jongeren online gevoed met en beïnvloed door desinformatie. Het zicht hierop vanuit ouders en professionals is minimaal, omdat zij onvoldoende kennis hebben over de online omgeving.
(Een deel van) deze risicofactoren tezamen maken dat een deel van de jongeren (psychische) problematiek ontwikkelt, zoals gedragsproblemen, een laag zelfbeeld, depressieve gevoelens of een drugs- en/of alcoholverslaving.
Om jongeren uit Dordrecht West veilig(er) en kansrijk(er) te laten opgroeien, zijn in het onderzoek de volgende aanpakrichtingen genoemd:
- Er moet kritisch worden gekeken naar welke organisaties en overlegtafels nodig zijn om de problematiek aan te pakken. Van de overbodige organisaties en overlegtafels moet afstand worden gedaan. Voor de organisaties die overblijven, moet duidelijker worden wie voor welke doelgroep verantwoordelijk is, welke taken daarbij horen en wat de onderlinge werkafspraken zijn. Dit creëert duidelijkheid in het professionele speelveld;
- Professionals moeten getraind worden in het leren herkennen van (online) risicosignalen;
- Professionals, zoals sociale welzijnsorganisaties, moeten meer outreachend en meer cultuursensitief gaan werken;
- Er moet vaker mét in plaats van over jongeren gesproken worden, zodat zij hun wensen en behoeften kunnen delen. In het onderzoek is door jongeren onder andere de wens uitgesproken voor meer speeltuinen en -pleinen, een buurthuis c.q. jeugdhonk en workshops na schooltijd;
- Ouders moeten meer ondersteuning krijgen bij het aanpakken van hun problematiek. Om de afstand tussen ouders en de overheid te verkleinen, is geopperd dat de gemeente haar inwoners gaat voorzien van brieven in meerdere talen. Ook is voorgesteld om te investeren in buurtvaders, omdat zij als vraagbaak en positieve rolmodellen kunnen dienen;
- Het palet aan interventies moet kritisch tegen het licht worden gehouden en er moet afstand worden gedaan van overbodige interventies. Tegelijkertijd moeten meer passende interventies starten voor de doelgroep van 12 jaar en jonger;
- Investeer in re-integratieofficieren, zodat meer criminele jongeren en (ex-)gedetineerden passende ondersteuning gaan krijgen.
Opdrachtgever
Gemeente Dordrecht
Auteurs
Joey Wolsink en Emma Derksen
Uitgave
Bureau Beke 2025
