Over de rol van Toezicht en Handhaving op vakantieparken in de gemeente Ede
De aanleiding
De gemeente Ede beschikt door haar ligging, grenzend aan de Veluwe, over een relatief groot aantal vakantieparken. Deze vervullen een belangrijke toeristische en recreatieve functie in de regio en stimuleren de lokale economie. Sinds de start van het programma Vitale Vakantieparken in 2017 spant een multidisciplinair programmateam zich in om de vitaliteit op deze parken te bevorderen. Tot nu toe was het onvoldoende duidelijk wat het effect is van de huidige handhavingsinzet op de vitaliteit van de vakantieparken in de gemeente. Het doel van dit onderzoek was enerzijds het in kaart brengen van de vitaliteit van de vakantieparken in de gemeente. Anderzijds zoomden we in op de rol van Toezicht en Handhaving bij het vitaal maken en houden van de parken. We brengen in beeld hoe de optimale handhavingsinzet er uit zou kunnen zien.
Het onderzoek
Om een goed beeld te krijgen van de vitaliteit van de vakantieparken door de jaren heen hebben we eerst een analyse gemaakt van de data uit de Monitor Vitale Vakantieparken. Hierin wordt gebruik gemaakt van (systeem)data uit 2021 op de thema’s eigendom, sociale situatie, economische kwaliteit, criminaliteit en brandveiligheid. Deze gegevens hebben we geactualiseerd met behulp van een enquête die bij de belangrijkste stakeholders is afgenomen. Vervolgens hebben we een cijfermatig beeld van de handhavingsinzet geproduceerd met behulp van onder andere data van de Omgevingsdienst de Vallei. Dit kwalitatieve beeld hebben we aangevuld en geduid met behulp van interviews met professionals (n=17).
Bevindingen
Maatschappelijke ontwikkelingen zoals de woningnood leiden ertoe dat de druk op vakantieparken van burgers die zich daar permanent willen vestigen groot is. Dit gaat ten koste van de recreatieve en toeristische functie en heeft negatieve gevolgen voor de vitaliteit van de parken in de gemeente. Uit dit onderzoek blijkt dat kwetsbare personen zich vestigen op vakantieparken in de gemeente. Een groot deel van de permanente bewoners wordt door de geïnterviewde professionals echter getypeerd als personen die over voldoende financiële middelen beschikken, maar er desondanks voor kiezen om op een vakantiepark te wonen.
Vanwege hun anonieme ligging vormen vakantieparken een belangrijke fysieke en sociale gelegenheidsstructuur voor ondermijnende criminaliteit. Toezichthouders hebben verschillende malen vermoedens van illegale prostitutie vanuit recreatiewoningen gemeld bij de politie. Ook zijn op verschillende parken drugs aangetroffen tijdens controles. Er is sprake van een continue druk op de parken. Het vitaal maken en houden ervan vormt hierdoor een permanente opdracht voor de gemeente Ede.
De continue inzet vanuit het programmateam heeft eraan bijgedragen dat de vakantieparken in de gemeente er momenteel relatief goed voor staan ten aanzien van de vitaliteit. Uit dit onderzoek blijkt daarnaast dat Toezicht en Handhaving een cruciale bijdrage leveren aan de vitaliteit van de vakantieparken in de gemeente Ede.
Momenteel is het grootste deel van de parken (67%) in de gemeente vitaal. De overige parken worden als minder of niet vitaal aangemerkt. Om een goed vitaliteitsniveau te behouden en niet-vitale parken in de toekomst verder te vitaliseren is een structurele investering in de ambtelijke uitvoeringscapaciteit van cruciaal belang. Het afschalen van de capaciteit van Toezicht en Handhaving is niet aan te raden, omdat dit mogelijk leidt tot het ‘afglijden’ van de parken en een toename van de vitaliteitsproblematiek. Ook verliest de gemeente hiermee haar belangrijke informatiepositie en de mogelijkheid om maatwerk toe te passen ten behoeve van de vitalisering van de parken. Om tot een toekomstbestendige handhaving op de parken te komen, is het van belang om het hele handhavingsarrangement beter op elkaar af te stemmen. Hiervoor zijn verschillende aanknopingspunten geboden, zoals:
- Houd de huidige handhavingscapaciteit in stand (of breid deze uit) en neem deze vanaf 2027 mee in de structurele financiering.
- Investeer in een stevige informatiepositie op alle vakantieparken in de gemeente Ede.
- Train de toezichthouders periodiek op het herkennen van signalen van sociale problematiek en ondermijnende criminaliteit. Richt een duidelijke structuur van doormelden in.
- Maak voor alle niet-vitale vakantieparken een lang termijnplan, waarbij een duidelijk einddoel wordt vastgesteld en een afgewogen inzet van preventieve en repressieve handhavingsinstrumenten wordt afgestemd.
Opdrachtgever
Gemeente Ede
Auteurs
Jonas Stuurman en Juno van Esseveldt
Uitgave
Bureau Beke 2026
Download
Balanceren tussen wortel en stok
